fbpx
16/09/2019 Communication Science news and articles

Zijn Nederlandse media kopieermachines?

Medium ging in gesprek met Jelle Boumans over de assumptie dat Nederlandse nieuwsmedia kopieermachines zijn.


“Vijftienjarige Canadees ontdekt Maya-stad”, koppen het AD en vele andere nieuwssites. Ontdekte hij deze ook echt? Nee. Nieuwsmedia worden tegenwoordig steeds vaker beschuldigd van het letterlijk en klakkeloos overnemen van nieuws. Is deze beschuldiging terecht? Het promotieonderzoek van Jelle Boumans geeft antwoord op deze vraag en hij stond ons te woord.

Double trouble
Dagbladen verkeren in zwaar weer. Lezers- en oplageaantallen dalen en de mediabestedingen van adverteerders zijn gehalveerd tussen 2008 en 2013. Hierdoor krimpen redacties en stijgt de werkdruk van journalisten. Critici vrezen dat journalisten daardoor meer afhankelijk zijn van persbureaus en PR-professionals. De vraag die Boumans stelde naar aanleiding van deze zorgen is of de journalistieke routine van het vrijwel ongewijzigd en ongecontroleerd publiceren van informatie, ook wel bekend als churnalism, zichtbaar is in het Nederlandse nieuwslandschap. Zijn Nederlandse media kopieermachines geworden?

Snel nieuws
Uit het onderzoek blijkt dat 66 procent van de online nieuwsberichten voortkomt uit een ANP-bericht. Bovendien nemen online nieuwsmedia de informatie uit zo’n bericht vaak letterlijk over en wordt er weinig informatie toegevoegd. Boumans vindt dit zorgelijk: “In een democratie is het niet wenselijk als tweederde van het nieuws bij één bron vandaan komt. Dat werkt eenzijdige verslaglegging en beeldvorming in de hand. Zeker gezien het feit dat jongeren bijna al hun nieuws online lezen.” Er is minder reden tot zorg bij geprint nieuws van Nederlandse dagbladen: zij doen minder aan churnalism dan online nieuwsmedia. Boumans vertelt Medium dat er twee mogelijke verklaringen zijn voor het gevonden verschil tussen online en geprint nieuws. “De grote afhankelijkheid wordt verklaard door het feit dat online nieuws actueel moet zijn. Het ANP is snel bij de laatste ontwikkelingen waardoor het gemakkelijk wordt informatie over te nemen.” Een tweede verklaring ligt in de beschikbare mankracht. “Online redacties zijn doorgaans slechter bemand dan papieren redacties.”

Er is ook een verschil te bespeuren tussen kwaliteitskranten, populariteitskranten en gratis kranten. De Volkskrant en NRC Handelsblad namen gemiddeld minder persberichten over dan De Telegraaf en Metro. Boumans: “Kwaliteitskranten hebben nu eenmaal meer resources, hogere budgetten en sterker bezette redacties.” Volgens Boumans is het niet zo dat een krant altijd beter is als minder ANP-berichten worden overgenomen: “Hoe minder informatie wordt overgenomen, hoe origineler het nieuws. Dat is toe te juichen. Of de kwaliteit van kranten minder wordt wanneer meer persberichten worden overgenomen, is de vraag. Het wordt pas een probleem als het hele medialandschap in toenemende mate leunt op het ANP. Dan ontstaat er een issue met de diversiteit van het nieuws.”

Het is wachten op het gouden ei waardoor online journalistiek rendabel wordt

Dominantie van PR-berichten?
Boumans concludeert dat NGO’s vaker het nieuws bepalen met een PR-bericht dan commerciële bedrijven. Echter, er is geen reden tot zorg dat bedrijven het nieuws domineren. De invloed van PR-berichten op nieuwsmedia is zeer klein: slechts één op de tien krantenberichten over NGO’s en commerciële bedrijven zijn gebaseerd op PR-berichten. Bovendien voegen zowel persbureaus als dagbladjournalisten informatie toe aan het nieuwsbericht die niet stond gepresenteerd in het PR-bericht. De dagbladjournalist doet dit vaker dan een persbureau. Het letterlijk overnemen van PR-berichten door persbureaus en dagbladjournalisten is vrijwel niet aangetroffen.

Boumans vindt het een geruststellende bevinding dat de onafhankelijkheid van journalisten is gewaarborgd. “De combinatie van het relatief lage percentage en het feit dat het niet louter knip- en plakwerk betreft, maakt dat ik eigenlijk gerustgesteld ben over de mate waarin berichtgeving bepaald wordt door bedrijven en organisaties.” Kunnen we veronderstellen dat de invloed van PR-bureaus overschat is? Nee, zegt Boumans. “Uit dit proefschrift kunnen we concluderen dat persberichten als instrument weinig invloed hebben. Maar er zijn ook andere manieren waarop bedrijven en organisaties gehoord proberen te worden, zoals directe en telefonische contacten met journalisten en persconferenties. Ik zou daarom niet willen beweren dat de invloed van bedrijven marginaal is.”

Gouden ei
Zijn Nederlandse media kopieermachines geworden? Ja en nee. Nederlandse kranten zijn verre van kopieerfabrieken. Boumans constateert dat in de periode tussen 2004 en 2013 geen toename is in het kopiëren van persberichten. De financiële crisis waar dagbladen momenteel in verkeren, heeft dus niet geleid tot de opkomst van een ‘knip- en plakcultuur’. Hoe kan dit? “Goede vraag, ik weet het niet zo goed.” Boumans geeft meerdere mogelijke verklaringen: “Het meeste onderzoek over de verhoogde werkdruk onder journalisten komt uit het buitenland. Het is niet uit te sluiten dat de situatie daar ernstiger is dan hier in Nederland. De markten in de Verenigde Staten en Engeland zijn veel competitiever en hebben zwaardere klappen gehad. Kranten zijn daar meer afhankelijk van advertentie-inkomsten dan in Nederland, omdat daar relatief minder abonnees zijn.” Volgens Boumans kan het ook liggen aan een verborgen afhankelijkheid die niet is meegenomen in het onderzoek. “Of het ligt gewoon aan het feit dat journalisten harder zijn gaan werken”, zei hij glimlachend.

Online nieuwsmedia kopiëren er echter wel op los: drie kwart van online nieuwsberichten zijn gebaseerd op ANP-berichten. Bovendien zijn die nieuwsberichten grotendeels ongewijzigd of ingekort. Boumans vindt dit niet verontrustend. “Het zijn vooral gratis artikelen die gekopieerd worden door online nieuwsmedia. De artikelen achter een paywall zijn over het algemeen wel originele nieuwsproducties. Het is wachten op het gouden ei waardoor online journalistiek rendabel wordt. Dan zal de afhankelijkheid van online nieuwssites van het ANP waarschijnlijk minder groot worden.

Het is dus niet raar dat online nieuwsmedia de ontdekking van de Maya-stad op hun website hadden staan. Zij zijn immers gevoeliger voor ‘knip- en plakwerk’. Gelukkig is onze hoop op een pluriform en kwalitatief hoogwaardig nieuwslandschap door printmedia nog niet geheel vervlogen. Koop morgen dus gewoon die krant. Zoals Dostojewski zei: “Geld is immers gemunte vrijheid.”

Cover: Daan van Houten

Reacties

reacties

Related Posts

Film Pride: How Northern Ireland and Singapore Handles Fame

02/09/2019

02/09/2019

Angela went along on the study trip to Dublin and Belfast. How do the cities cope with their fame achieved from series and movies?

Ierland is een feniks die zal herrijzen uit de as

30/08/2019

30/08/2019

De een kan niet een heel land bereiken en de ander heeft een te oubollig marketing beleid. Twee bedrijven die voor hun eigen uitdagingen staan.

World capital of street art & graffiti? – It’s probably Belfast

22/08/2019

22/08/2019

Written by: AJ Kutlu here are two things that you are exposed to the most when you visit Belfast: People...

Hoe propaganda twee partijen steeds verder uit elkaar drijft

18/08/2019

18/08/2019

Fabian dook in de politieke spanningen tussen Ierland en Noord Ierland. Propaganda is daarbij niet te vermijden.

PR-Disaster or opportunity? The influence of #Brexit in Ireland

18/08/2019

18/08/2019

The Brexit will have a big influence on companies in Ireland and Northern Ireland. Kelly explains why a good PR will be more important than ever before.

Protesten aan de Ierse grens: wat betekent de Brexit voor Ierland?

16/08/2019

16/08/2019

Het bekende Goede Vrijdag-akkoord diende een vredige oplossing te bieden voor de strijd tussen Ierland en Noord-Ierland. De huidige ontwikkelingen rondom de Brexit brengen dit echter in gevaar. Quinta beschrijft de situatie, hoe deze is ontstaan en welke rol de Brexit hierin speelt.

Why won’t Ed Sheeran sell me a chair?

12/08/2019

12/08/2019

Marketing agencies are using celebrities very often, but during the company visit at Morrow Communications, Joanna learnt there is a shift going on from celebrities to social media influencers.

Entertainment uit de Oudheid viert hoogtijdagen in het digitale tijdperk

10/08/2019

10/08/2019

Een Ierse tour-guide die met zijn manier van vertellen laat zien dat de klassieke retoriek nog niet verloren is in het digitale tijdperk zoals wij dat kennen. Kevin vertelt over Patrick en zijn tour in Dublin.

Why Northern Ireland plays a key role in Brexit

10/08/2019

10/08/2019

Sjors travelled to Northern Ireland and saw the remains of The Troubles. What role does Northern Ireland play in a possible Brexit?

Ada Varriale – a first-year communication science student

24/06/2019

24/06/2019

Join us as we get to know a little more about first year Communication Science student, Ada.

The downfall of Vero

22/06/2019

22/06/2019

Our brand new writer Jade on the downfall of Vero. Why was it the most promising social media platform? And why was it not able to beat Facebook?

The Day I Broke My Smartphone

21/06/2019

21/06/2019

Could you go a day without your smartphone?

Review: The Handmaid’s Tale

20/06/2019

20/06/2019

For this week's review, Karina tells you what she thinks about the popular book (and series) the Handmaid's Tale.

Congrats on being phubbed!

18/06/2019

18/06/2019

Phubbing is something we experience a lot in current society. Medium elaborates the negative consequences and gives you also advices how to stop phubbing.

The Dutch Hunger Games: Room-seeking struggles in the Netherlands

15/06/2019

15/06/2019

One minute on Facebook and the fight is on: “Pick me”. “I’m clean and sociable”. “I can pay extra rent”. “PM sent”. “Check your PM”. “Love me”. “Save me from homelessness”. Welcome to a normal day in the life of a student searching for a room in Amsterdam.

EnjoyInstagram