fbpx
20/05/2019 Communication Science news and articles

Sociale media: de broedplaats voor nepnieuws

Is de Koude Oorlog terug van weggeweest en wordt deze nu gevoerd in de digitale wereld?


Ongeveer achttien maanden geleden hadden nog niet veel mensen gehoord van de term ‘fake news’. Nu lijkt het de grootste bedreiging van de democratie, het vrije debat en de westerse orde te zijn. Donald Trump heeft tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 meermaals gebruik gemaakt van de term ‘fake news’. Zo beweerde Trump dat verschillende media de aantijgingen van seksuele intimidatie aan zijn adres hadden verzonnen. Begin november van dit jaar heeft de Britse uitgever van woordenboeken Collins de term ‘fake news’ uitgeroepen tot het woord van het jaar en in de media duikt de term ook steeds vaker op.

Het ontstaan van nepnieuws
Nepnieuws lijkt vaak op een echt nieuwsbericht. Echter is de content gebakken lucht en heeft het vaak tot doel een persoon of een instantie zwart te maken. Sociale media hebben de deur opengezet voor de verspreiding van nepnieuws in de democratie. Iedereen kan content creëren en op grote schaal verspreiden. De grenzen voor het creëren van nepnieuws zijn door de komst van sociale media verdwenen. Sinds kort worden de effecten van nepnieuws onder de loep genomen. Wetenschappers komen met de eerste verklaringen. Hoogleraar Informatierecht Egbert Dommering geeft aan dat wij in een tijd leven waarin het steeds meer de norm wordt dat wij meningen spuwen zonder die te onderbouwen, bijvoorbeeld op Twitter. Ook kunnen mensen makkelijk ten prooi vallen aan nepnieuws omdat het bestaande gedachten en ideeën over de wereld bevestigen.

Is de Koude Oorlog terug van weggeweest?

Nepnieuws en Rusland
Steeds vaker wijzen de vingers naar Rusland als verspreider van nepnieuws in Europa. Zo bestond er in Rusland een nepwebsite van de Nederlandse overheid waarop nepinformatie over MH17 vermeld stond. Tijdens het Catalaanse onafhankelijkheidsreferendum viel het massale aantal sociale mediaberichten vanuit Rusland over het referendum op. De vraag die dan ook ontstaat luidt: is de Koude Oorlog terug van weggeweest en wordt hij nu gevoerd in de digitale wereld? Volgens het Financieele Dagblad wel, nadat D66-minister Ollongren van Binnenlandse Zaken afgelopen dinsdag (14 november 2017) waarschuwt voor ‘nepnieuws’ uit Rusland. Volgens de minister hebben de Russische inlichtingendiensten Nederland in het vizier. Verschillende overheidsinstellingen zijn herhaaldelijk het doelwit geweest van grote cyberaanvallen. Deze aanvallen beïnvloeden democratische processen en vormen een bedreiging voor de nationale veiligheid, aldus minister Ollongren. Niet alleen Nederland waarschuwt voor de Russische inmenging in de politiek en het verspreiden van nepnieuws,  ook de Europese ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie laten van zich horen.

Sociale media hebben de deur voor het verspreiden van nepnieuws geopend omdat het plaatsen van berichten nog nooit zo makkelijk, anoniem, snel en goedkoop is geweest

Volgens ‘nieuwschecker’ Peter Burger creëert Rusland niet routinematig nepnieuws over Nederland. Voor hem zijn er twee gevallen bekend waarbij Rusland nepnieuws heeft gecreëerd en verspreid om Nederland in diskrediet te brengen; een in Rusland bereikbare nepwebsite van de Nederlandse overheid met desinformatie over MH17 en een filmpje van gewapenden mannen die Nederland bedreigden rondom het Oekraïnereferendum. Volgens een rapport van de AIVD proberen de Russen door middel van het verspreiden van desinformatie en propaganda de vorming van de publieke opinie te beïnvloeden. Verder is de omvang van nepnieuws groot en richt het zich niet alleen op overheden, zoals voorbeelden uit Amerika laten zien. Nepnieuws in Amerika richt zich niet alleen op Trump, maar ook op Black Lives Matter met als doel om de tegenstellingen in Amerika te vergroten.

Nepnieuws en sociale media
Sociale media hebben de deur voor het verspreiden van nepnieuws geopend omdat het plaatsen van berichten nog nooit zo makkelijk, anoniem, snel en goedkoop is geweest. Minister Ollongren geeft dan ook aan met Facebook, Google en Twitter in gesprek te willen gaan om verspreiding van nepnieuws tegen te gaan. Sociale media spelen volgens Ollongren een belangrijke rol bij het beoordelen van content op echtheid. Volgens Ollongren moeten deze technologische bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen in het bijstaan van landen om de verspreiding van nepnieuws in te dammen. Facebook reageert op deze oproep van de minister door haar uit te nodigen voor een gesprek over de verspreiding van nepnieuws. De regeringspartijen CDA en D66 willen actie ondernemen tegen het verspreiden van nepnieuws. Zij geven aan dat het voortaan duidelijk moet zijn wie de afzenders van politiek getinte advertenties op sociale media zijn, en wie voor de advertenties heeft betaald. Daarnaast willen ze meer transparantie over de algoritmes op sociale media, die bepalen wat mensen wel en niet te zien krijgen. Tot slot vinden ze dat burgers bewuster moeten worden gemaakt voor de gevaren van nepnieuws en dat de overheid daarvoor een campagne moet ontwikkelen. De voorgenomen Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, ook wel bekend als de Sleepwet, is volgens Ollongren dan ook ‘noodzakelijk’ om de beïnvloeding vanuit het buitenland te voorkomen.

Joling ten prooi
Er verschijnen steeds meer berichten in de media over mensen en instellingen die ten prooi vallen aan een gevalletje nepnieuws. Zo is Gerard Joling deze week beschuldigd van het hebben van een wietplantage en zou de politie een inval hebben gedaan bij hem thuis. Het bericht over Joling was verzonnen en hij heeft meteen aangifte gedaan van het voorval. Helaas was het kwaad toen al geschied: in korte tijd deelden 15.000 mensen het bericht. Dit bericht zal nog jaren omhoog komen in de zoekresultaten van Google. Nepnieuws is dan ook groter dan alleen een dreiging voor de Nederlandse democratie. Het is een dreiging voor elke Nederlandse burger die ongevraagd het middelpunt kan worden van een verzonnen bericht op sociale media. Het is dan ook belangrijk mensen in te lichten over de gevaren van nepnieuws en hoe ze nepnieuws kunnen herkennen.

Cover: GDJ

574 Total Views 1 Views Today

Reacties

reacties

Related Posts

Three Identical Strangers: a review

20/05/2019

20/05/2019

Have you ever wondered if there's a doppelganger of you out there somewhere? 3 men found those doppelgangers. They actually all looked exactly alike. Little did they know, they turned out to be brothers! Aakansha reviews the movie Three Identical Strangers, about these 3 men.

Medium Podcast #6 – A crash course in TV media landscape and why Game of Thrones rules

19/05/2019

19/05/2019

Plamen is back, but this time he’s sitting on the Medium throne. In this 6th episode of the Medium Podcast,...

The Brutally Feminine Murder of the Anti-Hero

18/05/2019

18/05/2019

We all love a hero, but sometimes, an anti-hero is even better. This article explores moral ambiguity and why we are attracted to it.

#RIPDorisDay

17/05/2019

17/05/2019

The world mourns as news of the passing of Doris Day arrives. Medium remembers a woman whose movies and music earned her the status of a Hollywood legend.

Tessa: De geneeskundestudent die geniet van haar leven in Maastricht

13/05/2019

13/05/2019

Dit keer geen student uit Amsterdam, maar een student uit Maastricht! Medium sprak met geneeskundestudent Tessa over haar studentenleven in Maastricht en hoe communicatie een rol speelt in haar studie.

Faking a Disease Online: Munchausen by Internet

12/05/2019

12/05/2019

Who can we trust online? This article explores the distressing phenomenon of Munchausen by internet.

Your nightlife review: De School, Amsterdam

10/05/2019

10/05/2019

Gabby reviews De School, mainly known as a techno nightclub. Is it worth a visit? And why is there such a strict doorpolicy? We sum up the good and bad points for you.

The Pursuit of the Perfect Picture and its Consequences

09/05/2019

09/05/2019

A lot of people nowadays do the craziest things to get the most beautiful Instagram photos. It's all fun and games, until people's properties get destroyed. Angela discusses 3 places in the world where 'Instagram tourists' have taken over.

Quality of public debate and social media

07/05/2019

07/05/2019

Does social media add or subtract from the quality of public debate today? Aakansha shares her take on the controversial topic.

Everything Not Saved Will be Lost

03/05/2019

03/05/2019

As our lives today are intertwined with that of the objects we are surrounded by, Ada dives into minimalism, decluttering and downsizing.

Medium TV – Brexit, just what the bloody hell went wrong? | MediumTV #19

30/04/2019

30/04/2019

Medium TV asked Jeppe and Charlie a few questions on Brexit. Watch the interview and listen to their opinions about it.

Outraved: Dance Demonstration for Your Education | MediumTV #18

29/04/2019

29/04/2019

Medium was present at 12 April's Outraved; a demonstration against budget cuts on education.

Medium TV interviews Leon Willems, director of Free Press Unlimited | MediumTV #17

29/04/2019

29/04/2019

Leon Willems, director of Free Press Unlimited since May 2011

VR Butterfly (World)

29/04/2019

29/04/2019

In a world where we are losing touch with our natural environment, can virtual reality save the day?

Just dance! Social interaction and communication inside a nightclub

26/04/2019

26/04/2019

When the beat drops and strobes lights start flashing through the dark, the way people dance functions as a primitive but universal language. It brings people from all places together through an intense form of communication. Gabby explains why dancing can function as a communicative medium and how this works.

EnjoyInstagram