fbpx

Sociale media: mag het wat minder?

Sociale media nemen een prominente plek in ons leven in, maar men wordt zich steeds meer bewust van de gevaren die dit met zich meebrengt. Is het tijd voor verandering?


Van Facebook tot Snapchat en van Instagram tot Whatsapp: alles leek de afgelopen jaren in het teken te staan van de sociale media. Zelfs Chantal Janzen is begonnen met het vloggen van haar zwangerschap. De grenzen tussen ons privéleven en onze uitingen op sociale media zijn weggevaagd en deze twee werelden lijken met elkaar verstrengeld te zijn. Maar het tij is nu gekeerd: de wervelwind van sociale media lijkt te zijn gaan liggen. Met de komst van de Sleepwet leek er ineens maatschappelijk bewustzijn te ontstaan over ons privéleven, dat door het gebruik van sociale media blootligt.

Een voormalig manager bij Facebook zegt zich zelfs schuldig te voelen over het ontstaan van het platform. Dopamine, het ‘beloningshormoon’ dat in het lichaam vrijkomt bij het krijgen van likes, zou ons in extreme gevallen verslaafd maken aan sociale media en zorgen voor sociale onrust. Het idee dat kinderen opgroeien met die constante hunkering naar likes, beangstigt me enigszins. Hoe kunnen kinderen nog ongedwongen opgroeien met fietsenrek-gebitten, wanneer er die constante drang is naar bevestiging? Deze mogelijke consequentie lijken sociale media-goeroes zelf inmiddels ook te erkennen. Hoe ver mag de vrije markt eigenlijk gaan, wanneer het zoveel maatschappelijke consequenties teweegbrengt?

Een paar jaar geleden keek ik een documentaire van Sunny Bergman. Hierin reisde ze af naar het communistische Cuba, om te onderzoeken hoe het gebrek aan consumentenmarketing en reclame het zelfbeeld beïnvloedde. De resultaten logen er niet om: de mensen ervoeren minder sociale druk om er goed uit te zien en hadden over het algemeen een positiever zelfbeeld. Nu wil ik niet suggereren dat we met z’n allen communistisch moeten worden, maar het constante bewustzijn van uiterlijk vertoon en van jezelf, lijkt me geen gezonde basis. Sociale media lijken handig gebruik te maken van onze onzekerheden en boeken er zelfs financieel gewin mee.

Zoals Mark Deuze in zijn boek ‘Leven in media’ beschrijft, leven we niet meer ‘met’ media, maar ‘in’ media

Anderzijds betwijfel ik of de wervelwind van sociale media daadwerkelijk gaat liggen. Met de komst van sociale media influencers en vloggers lijkt er een hele nieuwe, jonge doelgroep te zijn aangesproken. Op die manier ontstaat er een soort semi-werkelijkheid. Ons privéleven wordt een publiek goed en het is ineens de normaalste zaak van de wereld om je weeën te delen met je volgers. Natuurlijk brengt het ook veel kijkplezier met zich mee voor een bepaalde doelgroep en is het een kwestie van persoonlijke keuze, maar moet je die keuze nog wel bieden als de negatieve consequenties al breed zijn uitgemeten in talloze publicaties?

Zoals Mark Deuze in zijn boek ‘Leven in media’ beschrijft, leven we niet meer ‘met’ media, maar ‘in’ media. We zijn er zelf onderdeel van geworden. Sterker nog: de laatste trend, vloggen, lijkt wel een product te zijn van de media zelf. Hoogleraar ontwikkelingen in de publieke opinie, Henri Beunders, waarschuwt voor de gevolgen die dit kan hebben voor onze democratie. Want hoe organiseer je een democratie waar iedereen iets wil inbrengen, en dit door middel van sociale media ook doet? Hoe voorkom je de intrede van fake news en hoe onderscheid je dit van echt nieuws?

Tegelijkertijd geven sociale media een hele grote groep mensen een stem. Wellicht voelen mensen zich meer gehoord en heeft Beunders in die zin ongelijk. Het zou mensen kunnen stimuleren om met elkaar in gesprek te gaan en om hun mening te verdedigen. Dit lijkt Beunders onvoldoende te erkennen. Maar de vraag is: hoe gaan we met sociale media om zonder dat we er afhankelijk van worden? Zonder dat we die likes de overhand laten nemen? Misschien begint dit wel met de bewustwording van het feit dat Facebook en Instagram bedrijven zijn die uit zijn op financieel gewin.

Wanneer onze vraag naar Facebook en Instagram stopt, zal het aanbod uiteindelijk wegvagen. Dan wordt Facebook wellicht ooit een soort Hyves. Iets uit het verleden.

Sociale media zijn misschien verstrikt geraakt in ons leven en hebben bepaalde positieve uitwerkingen, maar feit blijft dat je een consument bent. Een consument waarvan ontzettend veel informatie wordt bewaard, door middel van commerciële trucs als cookies. Misschien is het tijd om de rollen weer om te draaien. Een vrije markt betekent in de praktijk een markt van vraag en aanbod en wanneer onze vraag naar Facebook en Instagram stopt, zal het aanbod uiteindelijk wegvagen. Dan wordt Facebook wellicht ooit een soort Hyves. Iets uit het verleden. Een leven zonder drang naar likes lijkt me best prettig. Zonder die perfecte plaatjes en vloggers die insinueren dat hun leven volmaakt is.

Een revolutie in mediagebruik is wat overtrokken, maar een andere aanpak is misschien geen slecht idee. Een aanpak waarin de consument de vraag weer bepaalt, in plaats van de markt zelf. Vloggers verdienen immers geld met hun vlogs omdat er een markt voor is. Wellicht is er een doelgroep die zich hierin kan vinden, maar er is vast een grote groep die, net als ik, een tegengeluid wil bieden. Die kinderen wat minder bewust wil laten zijn van uiterlijk en wat meer van innerlijk. Die de drang naar likes wat terug wil schroeven en wat minder consument wil zijn. Een groep die wat minder semi-werkelijkheid wil creëren en iets meer werkelijkheid.

Cover: Geralt / Eindredactie: Kevin Hesp

258 Total Views 2 Views Today

Reacties

reacties

Related Posts

My Podcast and Me: The Intimacy of Podcasts

20/03/2019

20/03/2019

Podcasts; the substitution to TV and radio among millennials. However, the statistics on podcasts listeners are respectively low in the Netherlands. Why are podcasts popular in other countries? And how come that we stay behind?

BNR: Backstage with the Chief

19/03/2019

19/03/2019

Medium Editor-in-Chief Thomas Korver started his internship at BNR Nieuwsradio this year, a very special feat. Thomas is working right along the most powerful people of the Netherlands, but that's quite normal.

CNN and the Metamorphosis of News

19/03/2019

19/03/2019

A comprehensive look at how the CNN used technology to disrupt the media landscape and transform the news cycle

Women’s march: what are we trying to say?

19/03/2019

19/03/2019

The second Woman's March took place on March 9th in Amsterdam. Eva brought her camera and shows us how the participants visualized their message about feminism.

Students of the world: Inaya

18/03/2019

18/03/2019

Students of Amsterdam goes worldwide! This means that Medium didn't interview a student from the University of Amsterdam, but a communication science student from the University of Manchester; meet Inaya!

The Medium Magazine Brexit Podcast

16/03/2019

16/03/2019

Are you following Brexit? We tried to, have a listen!

Audrey Hepburn: The Woman Behind The Icon

15/03/2019

15/03/2019

One week ago the world celebrated International Women's Day. This week Eva commemorated a very special women; Audrey Hepburn.

Students of Amsterdam: Gary

14/03/2019

14/03/2019

Deze maand is tweedejaars Communicatiewetenschap student Gary de 'Student of Amsterdam'. Tegen Medium vertelt hij over zijn reis naar Vietnam, zijn leven in Amsterdam en zijn prioriteiten.

#DOESLIEF: SIRE’s sleutel tot een vriendelijker Nederland

13/03/2019

13/03/2019

SIRE startte de #DOESLIEF-campagne, omdat mensen niet bewust zijn hoevaak mensen nog worden beledigd. Medium zocht uit of deze campagne effectief is.

Review: Russian Doll

11/03/2019

11/03/2019

If you could do it all again, would you? The new Netflix series, 'Russian Doll', explores this idea with a twist.

The Digital Migrant

05/03/2019

05/03/2019

"Water, phone and food." This article takes a look at the crucial role played by smartphones and technology in the lives of migrants.

Suppressed Voices Given a Chance to be Heard: Introducing ‘Looney Radio’

28/02/2019

28/02/2019

This thursday we introduce a very special radio station from Argentina: Radio La Colifata. Opening their doors, Hospital Borda takes the recovery process of the patient to another level.

De Wereld Draait al 15 jaar Door

27/02/2019

27/02/2019

Al 15 jaar lang zorgt De Wereld Draait Door voor de meest iconische momenten van de Nederlandse TV. Medium zet de meest bijzondere DWDD-momenten op een rij.

Alumni of the month: Gijs Boerwinkel

27/02/2019

27/02/2019

The Alumni of the Month February: Gijs Boerwinkel. Having a master's degree in Political Communication, he is currently the head of communication at Waag.

The 2018 Oscar Snubs

25/02/2019

25/02/2019

Have the Oscars succeeded in giving recognition to those that deserve it? Some would argue they have not. This article explores the 2018 Oscar 'snubs'.

EnjoyInstagram