fbpx

Opinievorming: een kwestie van perspectief

Zijn wij in de huidige nieuwsomgeving wel in staat onafhankelijke opinies te creëren?


Als we journalist Jelmer Mommers moeten geloven, zijn onze huidige waarden gekoppeld aan overtuigende verhalen over ‘de waarheid’. Deze waarheid hangt nauw samen met de tijd waarin we leven. Zoals er in de film ‘Alles is Liefde’ in 2007 hard wordt gelachen om een scène waarbij het fenomeen Zwarte Piet wordt uitgelegd aan een getinte man, wie dit duidelijk niet kan waarderen, is dit anno 2018 wellicht ondenkbaar. Mommers benadrukt dat feiten, bewijzen en waarden via overtuigende verhalen verkregen worden. Het communisme, het nazisme: Mommers haalt het allemaal aan als harde bewijzen. Dit roept de vraag op of wij, mensen, wel zo autonoom zijn als wijzelf denken. Zijn wij wel in staat om onafhankelijke opinies te creëren? Of is opinievorming slechts een rel om het meest overtuigende verhaal?

Deze discussie lijkt in eerste instantie misschien een hedendaagse discussie, maar is dit allerminst. Deze dateert van jaren en jaren terug. Na het nazisme vroegen mensen en wetenschappers zich af of mensen echt zo gevoelig zijn voor de overtuiging van een verhaal. Ook anno nu buigt Mommers zich opnieuw over dit vraagstuk. Hij lijkt ervan overtuigd te zijn dat politici slechts op de hoogte moeten zijn van de waarden van nu en deze moeten vertalen naar een overtuigend verhaal en dat mensen dit vervolgens oppakken. Een goed voorbeeld hiervan is religie, aldus Mommers. De indirecte aanname is hier dus dat mensen gevoelig zijn voor beïnvloeding.

Misschien is er sprake van een diepere kern en dat is dat mensen gevoelig zouden zijn voor gezag. Uit het Milgram experiment dat in 1963 plaatsvond, bleek dat mensen al snel geneigd zijn te voldoen aan de gevraagde eisen wanneer zij onder drukkend gezag staan. Dit roept wederom vragen op over de menselijke natuur. Zijn mensen zulke kuddedieren? Zijn mensen van nature slecht, als ze gemakkelijk schokken toedienen aan andere mensen, zoals het Milgram experiment aantoonde?

Persoonlijk denk ik van niet. Ik denk dat mensen vooral hunkeren naar erkenning en door dit streven gevoelig zijn voor gezag en voor de overtuigingskracht van verhalen. Mensen zijn constant zoekende naar wie zij zijn binnen de maatschappij en welke rol zij vervullen, waar dan ook. Dit kan op de werkvloer zijn, maar ook op school of binnen familiekringen. Door deze constante zoektocht naar ‘jouw’ rol, zoek je naar overtuigende verhalen die bij jouw rol binnen jouw mini-maatschappij passen. Dit is een continue zoektocht, want wanneer dit overtuigende verhaal niet meer past bij jouw rol, door mensen die je ontmoet of veranderingen die je doorgaat, zoek je naar nieuwe overtuigende verhalen.

Mensen zijn constant zoekende naar wie zij zijn binnen de maatschappij en welke rol zij vervullen, waar dan ook

Waarvan we ons misschien onvoldoende bewust zijn, is dat deze zoektocht inherent is aan de omgeving. Zoals Mommers in zijn stuk benadrukt, zijn mensen veel altruïstischer dan in eerste instantie doet vermoeden. Mensen zouden ontzettend verschillen van dieren door onze natuurlijke behoefte om anderen te helpen. Misschien zijn we van nature helemaal niet zo slecht als we zelf soms denken. Misschien staan huidige individualistische bewegingen in onze westerse samenleving wel haaks op onze altruïstische natuur en is dit een bron van stress, die we massaal zeggen te ervaren.

Volgens Mommers is het tijd voor een omslag en is het tijd voor bewustwording van onze altruïstische natuur. Het kapitalisme is volgens hem in strijd met wat we eigenlijk zouden moeten nastreven: collectieve eenheid. Kapitalisme resulteert linea recta in individualisme door de focus te leggen op onze individuele ratio en op de individuele baten en kosten van de consument. Maar willen we dit eigenlijk wel? En is dit streven wel goed voor ons?

Niet alleen Mommers biedt een tegengeluid. Ook schrijver Sip Markink pleit in zijn opiniestuk voor tevredenheid. Hij kreeg ‘jeuk’ van al die vacatures waarin werd gevraagd naar een ‘ambitieuze’ en ‘gedreven’ werknemer. Het kapitalisme gaat gepaard met nutsmaximalisatie, ambitie en concurrentie. Mommers preekt zelfs van een zogeheten ‘epidemie van eenzaamheid’. Eerlijk gezegd weet ik niet of dit de waarheid is. Dat hangt waarschijnlijk af van mijn interpretatie van dit ‘overtuigende verhaal’ en of deze waarheid past binnen mijn mini-maatschappij.

Als ik terugdenk aan de afgelopen zonnige lentedagen, zie ik absoluut ook collectiviteit. Ik zie salsadansende mensen in het Vondelpark en wanneer een hond ontsnapt van een zonovergoten terras, rennen onbekenden massaal de straat op om het baasje te helpen de hond te pakken. De aanname dat er een ‘epidemie van eenzaamheid’ is, valt naar mijn idee te betwisten. Dit hangt er misschien ook mee samen dat ik dit een trieste gedachte vind en dat ik er simpelweg een andere visie over onze maatschappij op na wil houden.

Uiteindelijk benadrukken Chinese filosofen in het boek ‘de Weg’ dat al die aannames over wie wij zijn en over onze rol binnen de maatschappij slechts mentaal zijn. Hoe vaak hoor je iemand wel niet zeggen ‘oh ja, zo ben ik’? Ik vaak genoeg, in ieder geval. Volgens hen kunnen we onszelf drastisch veranderen en moeten we niet vast blijven zitten in patronen als ‘zo ben ik’, omdat dit geen vooruitgang boekt. Maar ja, of je deze column uiteindelijk wil geloven, is uiteindelijk een kwestie van hoe overtuigend dit verhaal is en welke waarheid past bij jouw mini-maatschappij.

Cover: Jure Širić

594 Total Views 2 Views Today

Reacties

reacties

Related Posts

BNR: Backstage with the Chief

19/03/2019

19/03/2019

Medium Editor-in-Chief Thomas Korver started his internship at BNR Nieuwsradio this year, a very special feat. Thomas is working right along the most powerful people of the Netherlands, but that's quite normal.

CNN and the Metamorphosis of News

19/03/2019

19/03/2019

A comprehensive look at how the CNN used technology to disrupt the media landscape and transform the news cycle

Women’s march: what are we trying to say?

19/03/2019

19/03/2019

The second Woman's March took place on March 9th in Amsterdam. Eva brought her camera and shows us how the participants visualized their message about feminism.

Students of the world: Inaya

18/03/2019

18/03/2019

Students of Amsterdam goes worldwide! This means that Medium didn't interview a student from the University of Amsterdam, but a communication science student from the University of Manchester; meet Inaya!

The Medium Magazine Brexit Podcast

16/03/2019

16/03/2019

Are you following Brexit? We tried to, have a listen!

Audrey Hepburn: The Woman Behind The Icon

15/03/2019

15/03/2019

One week ago the world celebrated International Women's Day. This week Eva commemorated a very special women; Audrey Hepburn.

Students of Amsterdam: Gary

14/03/2019

14/03/2019

Deze maand is tweedejaars Communicatiewetenschap student Gary de 'Student of Amsterdam'. Tegen Medium vertelt hij over zijn reis naar Vietnam, zijn leven in Amsterdam en zijn prioriteiten.

#DOESLIEF: SIRE’s sleutel tot een vriendelijker Nederland

13/03/2019

13/03/2019

SIRE startte de #DOESLIEF-campagne, omdat mensen niet bewust zijn hoevaak mensen nog worden beledigd. Medium zocht uit of deze campagne effectief is.

Review: Russian Doll

11/03/2019

11/03/2019

If you could do it all again, would you? The new Netflix series, 'Russian Doll', explores this idea with a twist.

The Digital Migrant

05/03/2019

05/03/2019

"Water, phone and food." This article takes a look at the crucial role played by smartphones and technology in the lives of migrants.

Suppressed Voices Given a Chance to be Heard: Introducing ‘Looney Radio’

28/02/2019

28/02/2019

This thursday we introduce a very special radio station from Argentina: Radio La Colifata. Opening their doors, Hospital Borda takes the recovery process of the patient to another level.

De Wereld Draait al 15 jaar Door

27/02/2019

27/02/2019

Al 15 jaar lang zorgt De Wereld Draait Door voor de meest iconische momenten van de Nederlandse TV. Medium zet de meest bijzondere DWDD-momenten op een rij.

Alumni of the month: Gijs Boerwinkel

27/02/2019

27/02/2019

The Alumni of the Month February: Gijs Boerwinkel. Having a master's degree in Political Communication, he is currently the head of communication at Waag.

The 2018 Oscar Snubs

25/02/2019

25/02/2019

Have the Oscars succeeded in giving recognition to those that deserve it? Some would argue they have not. This article explores the 2018 Oscar 'snubs'.

Media Reporting on Media: Documentary

21/02/2019

21/02/2019

In a largely mediated world, what information can we trust? How does it affect us? And what do changes in the media landscape mean?

EnjoyInstagram