fbpx
14/10/2019 Communication Science news and articles

Oekraïne: waar gaat het over?

Nederlanders hebben verkeerde ideeën bij het Oekraïne-referendum. Ligt de schuld bij de media?


Vandaag is het zover. Eindelijk, de dag waarop heel Nederland heeft gewacht: de dag van het Oekraïnereferendum. Kinderen mogen wat langer opblijven om de uitslag af te wachten, miljoenen mensen kijken de live-uitzending, want morgen is de eerste dag van een nieuw tijdperk. De tijdsrekening zal moeten worden herzien: er is een tijd voor en een tijd na het referendum.

Handelsverdrag-plus
Iedereen die zich een beetje heeft ingelezen in de zaken waar Nederland morgen over mag stemmen, weet dat dit hele gedoe complete onzin is. Met het risico dat ik iets te sterk simplificeer: morgen wordt gestemd over een soort handelsverdrag-plus, een pakket maatregelen om de handelsrelaties tussen Oekraïne en de Europese Unie een steuntje in de rug te geven. Uiteraard gaat dat gepaard met politieke maatregelen, handel is immers geen rechtsvrije ruimte. Het is niet zo gek dat de Europese Unie de wens uit dat men in Oekraïne hervormingen uitvoert die in lijn zijn met Europese handelsbelangen en dat houdt nu eenmaal in dat Oekraïne zich richting het Westen opent.

Beeldvorming
De beeldvorming is een hele andere zaak. Er wordt ten onrechte gedaan alsof de ratificatie van het associatieverdrag van Oekraïne een niet te stoppen proces in werking zet dat zeker leidt tot de toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie, de NAVO, oorlog met Rusland, de ondergang van de wereld. In eerdere associatieverdragen met onder meer Turkije wordt expliciet gerept over het perspectief van toetreding tot de EU, daar is in dit geval geen sprake van. Iedereen die de actualiteit de afgelopen jaren een beetje heeft gevolgd, weet dat Turkije ver verwijderd is van een eventueel EU-lidmaatschap, dus in het geval van Oekraïne kan daar al helemaal geen sprake van zijn.

Verkeerd beeld
Toch is dit het beeld dat veel Nederlanders hebben. Uit een onderzoek in opdracht van de NOS dat gisteren werd gepubliceerd, bleek dat 46 procent van de Nederlanders het associatieverdrag ziet als een eerste stap naar toetreding tot de Europese Unie, slechts zeventien procent van de Nederlanders is het daar niet mee eens. De rest is neutraal of weet het niet. Het is vrij teleurstellend dat één derde van de Nederlanders één dag voor het referendum eigenlijk nog geen idee heeft of ze voor of tegen het associatieverdrag zijn.

GeenStijl heeft geen tegengeluid en daardoor valt niet meer op dat het tendentieus is

Media-aandacht
Deze cijfers roepen de vraag op of de media ons wel goed hebben voorgelicht over het referendum. Een snelle zoekopdracht op LexisNexis naar artikelen in nationale printmedia sinds 1 januari van dit jaar, leert dat er tot gisteren 803 artikelen over het referendum zijn verschenen. Gisteren was de 96e dag van het jaar, dus dat komt neer op een gemiddelde van ruim acht artikelen per dag, web-, televisie- en radionieuws niet meegerekend. Als de media in de overige dagen van april net zo veel over het referendum blijven schrijven als de afgelopen dagen, zou het totaal voor april alleen al uitkomen op zo’n 1200 artikelen: een absurd aantal.

stata referendum

Gefaald?
Hoe kan het dat de media zo veel aandacht geven aan het referendum en de bevolking desondanks zo slecht op de hoogte is van de inhoud van het referendum? De conclusie ligt voor de hand: de media zijn er niet in geslaagd de essentie van het associatieverdrag goed weer te geven. Natuurlijk betreft het een complexe materie: het associatieverdrag is zonder de bijlages 323 pagina’s lang en we mogen ervan uitgaan dat het geen toegankelijke proza is. Maar de media hebben wel voor grotere uitdagingen gestaan en de essentie van het akkoord is vrij eenvoudig samen te vatten.

Toch hebben de media dit niet goed over kunnen brengen. De journalistiek is er niet in geslaagd structuur aan te brengen in het publieke debat. Het gonst van de geruchten, meningen, leugens en onjuistheden, maar daar heeft men niet doorheen kunnen prikken. De nee-campagne kon ongestoord een eigenlijk vrij onbelangrijk referendum (de kans dat er voelbare conclusies aan worden verbonden, is hoe dan ook vrij klein) bombarderen tot een stem voor of tegen Europa. De media zijn er niet in geslaagd deze leugen te ontmaskeren.

Internet
Eén van de oorzaken zou wellicht kunnen liggen in het feit dat de nee-campagne onder meer werd gesteund door GeenStijl/GeenPeil. Er werd handig gebruik gemaakt van een grote groep mensen die goed de weg weet op internet, iets waar ‘ouderwetse’ media het vaak nog altijd lastig mee hebben. Op internet kon zo ongestoord worden gewerkt aan een EU-referendum-frame, die later handig door Geert Wilders en andere tegenstanders werd overgenomen. Het bleek onmogelijk om deze frame naderhand nog te wijzigen.

Kenniskloof
Deze kwestie laat zo op vrij pijnlijke wijze zien dat de achterstand van de media op het gebied van internet de kenniskloof binnen de maatschappij vergroot. Doordat er op internet nauwelijks kwalitatief hoogwaardige en tegelijkertijd toegankelijke journalistiek beschikbaar is, lezen steeds meer mensen eenzijdig nieuws: het (naar eigen zeggen) tendentieuze geluid van GeenStijl heeft geen tegengeluid en daardoor valt niet meer op dat het tendentieus is. Bij gebrek aan andere argumenten nemen mensen de standpunten van GeenStijl snel over.

Waardeer online-journalistiek!
Het is daarom de allerhoogste tijd dat traditionele media digital natives worden. Alleen als redactiemedewerkers de wetten van het internet snappen en nieuws op een toegankelijke manier online brengen, zullen mensen die nu slechts één kant van het verhaal horen weer een eigen afweging kunnen maken. Online journalistiek blijft vaak een ondergeschoven kindje, het is te hopen dat er niet meer al te veel referenda nodig zijn om de media wakker te schudden.

Disclaimer:
Natuurlijk spelen ook politici een schandalige rol bij dit referendum. Ook zij gebruiken het pro-/ anti-Europa-frame en er wordt wel heel makkelijk voorbijgegaan aan het feit dat Oekraïne een verscheurd land in oorlog is. Daarnaast is het natuurlijk niet zo dat Rusland in dit hele verhaal geen enkele rol speelt, als politici beweren dat dat niet het geval is, wordt de gemiddelde Nederlander (onterecht) voor de gek gehouden. Dat versterkt het vertrouwen in de politiek natuurlijk niet.

Cover: Kaboompics // Karolina

Reacties

reacties

Related Posts

Medium Podcast #7 – Let’s talk about nudes

24/09/2019

24/09/2019

Two aspiring communication scientists, a few cans of beer and some Bacardi breezers. It was King’s Night when Kajsa and...

Film Pride: How Northern Ireland and Singapore Handles Fame

02/09/2019

02/09/2019

Angela went along on the study trip to Dublin and Belfast. How do the cities cope with their fame achieved from series and movies?

Ierland is een feniks die zal herrijzen uit de as

30/08/2019

30/08/2019

De een kan niet een heel land bereiken en de ander heeft een te oubollig marketing beleid. Twee bedrijven die voor hun eigen uitdagingen staan.

World capital of street art & graffiti? – It’s probably Belfast

22/08/2019

22/08/2019

Written by: AJ Kutlu here are two things that you are exposed to the most when you visit Belfast: People...

Hoe propaganda twee partijen steeds verder uit elkaar drijft

18/08/2019

18/08/2019

Fabian dook in de politieke spanningen tussen Ierland en Noord Ierland. Propaganda is daarbij niet te vermijden.

PR-Disaster or opportunity? The influence of #Brexit in Ireland

18/08/2019

18/08/2019

The Brexit will have a big influence on companies in Ireland and Northern Ireland. Kelly explains why a good PR will be more important than ever before.

Protesten aan de Ierse grens: wat betekent de Brexit voor Ierland?

16/08/2019

16/08/2019

Het bekende Goede Vrijdag-akkoord diende een vredige oplossing te bieden voor de strijd tussen Ierland en Noord-Ierland. De huidige ontwikkelingen rondom de Brexit brengen dit echter in gevaar. Quinta beschrijft de situatie, hoe deze is ontstaan en welke rol de Brexit hierin speelt.

Why won’t Ed Sheeran sell me a chair?

12/08/2019

12/08/2019

Marketing agencies are using celebrities very often, but during the company visit at Morrow Communications, Joanna learnt there is a shift going on from celebrities to social media influencers.

Entertainment uit de Oudheid viert hoogtijdagen in het digitale tijdperk

10/08/2019

10/08/2019

Een Ierse tour-guide die met zijn manier van vertellen laat zien dat de klassieke retoriek nog niet verloren is in het digitale tijdperk zoals wij dat kennen. Kevin vertelt over Patrick en zijn tour in Dublin.

Why Northern Ireland plays a key role in Brexit

10/08/2019

10/08/2019

Sjors travelled to Northern Ireland and saw the remains of The Troubles. What role does Northern Ireland play in a possible Brexit?

Ada Varriale – a first-year communication science student

24/06/2019

24/06/2019

Join us as we get to know a little more about first year Communication Science student, Ada.

The downfall of Vero

22/06/2019

22/06/2019

Our brand new writer Jade on the downfall of Vero. Why was it the most promising social media platform? And why was it not able to beat Facebook?

The Day I Broke My Smartphone

21/06/2019

21/06/2019

Could you go a day without your smartphone?

Review: The Handmaid’s Tale

20/06/2019

20/06/2019

For this week's review, Karina tells you what she thinks about the popular book (and series) the Handmaid's Tale.

Congrats on being phubbed!

18/06/2019

18/06/2019

Phubbing is something we experience a lot in current society. Medium elaborates the negative consequences and gives you also advices how to stop phubbing.

EnjoyInstagram